Compassie en geloof

Zo’n beetje elk geloof heeft er een term voor: barmhartigheid, mededogen, naastenliefde, compassie, universele liefde en zo zijn er nog wel wat jeuktermen te bedenken. Opvallend is hoe weinig ieder geloof hiervan in de praktijk weet te brengen. Een opsomming als we alleen naar de laatste dagen kijken.

Hanina Ajarai is een moslima en columnist bij het AD. In de column van 20 juli j.l. schreef ze over de slachtoffers van MH17 “op emotioneel niveau doet het mij niets. Helemaal niets. Ik heb geen seconde getreurd om de slachtoffers”.  Een vroom Moslima die het niet voor elkaar krijgt iets te voelen naar de slachtoffers en nabestaande van een dergelijke ramp. Ook een dag later bij RTL Summernight kwam ze niet terug op haar worden.

Niet alleen binnen de islam hebben ze er moeite mee, ook de vroom katholieken kennen weinig compassie. Deze week werd bekend dat in het Jongenskoor van Regensburg  547 koorknapen door priesters en leraren jarenlang werden mishandeld en misbruikt.

Morgen komt er een groot artikel in Trouw waarin staat hoe de pedofielen veilig worden gesteld binnen de Jehova-getuige sekte.

Het lijkt allemaal paradoxaal maar dat is het niet. Geloof creëert juist dit soort handelen. Het geloof biedt vluchtwegen voor slecht gedrag middels offers, gebeden, biecht, vergiffenis en boetedoening. En Uiteindelijk is het de hogere macht die over je lot beslist en dat alles ligt  buiten jezelf en niet in jezelf.

Daarnaast maakt geloof onderscheidt tussen gelijk gelovigen en anders gelovigen. Slecht handelen naar anders gelovigen is minder erg dan hetzelfde handelen naar gelijk gelovigen. 

Het is niet de mens maar het geloof dat de veroorzaker van dit kwaad is. Natuurlijk, het geloof haalt het slechtste in de mens naar boven en de mens is zo dom te geloven en de mens heeft het geloof bedacht. Maar de mens heeft ook wetenschap, boeddhisme, jainisme, taoïsme en sjamanisme bedacht en heb je ooit gehoord over  sjamanistisch terrorisme?

Van het ene geloof kan gezegd worden dat het nog vreselijker is dan het andere geloof, maar uiteindelijk maakt het weinig uit of je door de kat of de hond gebeten wordt. 

Hoe tolerant dien je te zijn jegens intolerantie

Tolerantie (c.q. compassie, naastenliefde) is een belangrijk begrip binnen het Boeddhisme welke enige uitleg nodig heeft om te kunnen begrijpen. Het begrip 'tolerantie' gaat namelijk altijd gepaard met 2 vragen:

- hoe tolerant kun je (inherent) zijn
- hoe tolerant dien je te zijn

Bij boeddhistische meditatievormen zoals Metta of Tonglen ga je de liefde welke je voelt voor je geliefden uitdragen naar diegene die je niet tot je geliefden of zelfs tot je vijanden rekent. Dit is doorgaans een confronterende les in voorwaardelijke versus onvoorwaardelijke liefde en laat ook diens begrenzingen in jou zien inclusief de vraag; hoe tolerant ben ik eigenlijk?

Tolerantie leeft bij de gratie van een klein ego. Hoe groter het ego hoe belangrijker jij jezelf en je eigen standpunten vindt des te intoleranter je bent. Het boeddhisme meent dat je zo tolerant mogelijk moet zijn, maar niet altijd tolerant dient te zijn.

Er zijn 2 situaties waarin je niet tolerant dient te zijn. De eerste is als iemand bewust inherent lijden creëert bij een ander. De tweede is als de ander zelf intolerant is; het is onjuist tolerantie op te brengen voor iemand die zelf (inherent)  intolerant is, doch moet je zelf wel (inherent) tolerant daarvoor zijn.

Intolerantie heeft dus te maken met een te groot ego en vandaaruit onjuiste inzichten die aanzetten tot begeerte of aversie. De handelingen die hieruit voortkomen zijn altijd laakbaar en die verdienen geen tolerantie. Dit onjuiste inzicht creëert altijd inherent lijden en komt voort uit onjuist inzicht en dit kan een systeem of geloof zijn. Tolerantie hiervoor opbrengen is ruimte scheppen voor zowel het onjuiste inzicht als voor het inherente lijden welke hieruit voortkomt.

Zodra de tolerante tolerantie gaat opbrengen voor de intolerante krijgt de intolerantie ruim baan en moet de tolerantie inboeten.

Het lijkt zeer intolerant als de tolerante geen tolerantie opbrengt voor de intolerante, maar uit naam van de tolerantie (wat de tolerante inherent wel is) is dit het meest tolerante wat hij kan doen.